Herstructureren voordat de regie verdwijnt

De WHOA werkt in de praktijk vooral als aan twee voorwaarden is voldaan. Er moet voldoende tijd zijn om een akkoord voor te bereiden en door te rekenen, en de onderneming moet groot genoeg zijn om de kosten en de complexiteit van het traject te dragen. In de praktijk gaat het daarom bijna altijd om complexere organisaties. Denk aan een onderneming met verschillende aandeelhouders, bancaire financiering, een omvangrijk werknemersbestand, leverancierskrediet en een of meer dwangcrediteuren. Is een van die elementen afwezig, dan is een andere route vaak sneller en goedkoper.

Een WHOA-akkoord herstructureert de schulden terwijl de onderneming blijft bestaan. De rechtspersoon gaat door, de schuldpositie verandert. Bij een doorstart gaat de onderneming juridisch ten onder en worden de activa overgedragen aan een nieuwe entiteit. De pre-pack is een doorstart die vooraf in stilte wordt voorbereid, zodat de overdracht direct na het faillissement kan plaatsvinden. Reken op die laatste route niet zonder meer. De pre-pack heeft in Nederland nooit een wettelijke grondslag gekregen. Het wetsvoorstel Wet continuïteit ondernemingen I (34.218) haalde in juni 2016 de Tweede Kamer, maar ligt sindsdien stil in de Eerste Kamer; de laatste handeling in dat dossier dateert van 2019. Ondertussen bewoog de Europese rechtspraak twee keer. In het Smallsteps-arrest (HvJ EU C-126/16, 22 juni 2017) oordeelde het Hof dat een doorstart na een voorbereide pre-pack niet valt onder de uitzondering van artikel 5 lid 1 van Richtlijn 2001/23/EG, waardoor het personeel van rechtswege mee overgaat. In het Heiploeg-arrest (HvJ EU C-237/20, 28 april 2022) nuanceerde het Hof dat: die uitzondering kán wel gelden bij een in een pre-pack voorbereide overdracht, mits de pre-packprocedure een wettelijke grondslag heeft. Daar zit precies de knoop. Heiploeg zette de deur op een kier, maar de Nederlandse wetgever is er niet doorheen gelopen, dus aan die voorwaarde is nog altijd niet voldaan. Stand van zaken augustus 2026. Welke route passend is hangt af van de tijd die er nog is, de houding van de financiers en de vraag of de onderneming operationeel levensvatbaar is.

Ja. Een akkoord buiten faillissement en buiten de WHOA om is mogelijk en in de praktijk vaak sneller en goedkoper. Het vraagt wel dat crediteuren vrijwillig meewerken, want er is geen rechter die het akkoord aan een tegenstemmende minderheid kan opleggen. Wij hebben op deze manier akkoorden bereikt met leveranciers en crediteuren, in combinatie met een verkoop van activa aan een strategische koper. Of dat haalbaar is hangt vooral af van het aantal crediteuren en de vraag of er een partij tussen zit die de boel kan blokkeren.

Bij een turboliquidatie wordt een vennootschap zonder baten ontbonden en houdt zij direct op te bestaan, zonder vereffening. Het is een snelle en goedkope manier om een lege entiteit af te wikkelen. De route is aanzienlijk moeilijker geworden. De Tijdelijke wet transparantie turboliquidatie geldt sinds 15 november 2023 en legt het bestuur verantwoordingsverplichtingen op richting schuldeisers. Die wet is op 15 november 2025 met twee jaar verlengd tot 15 november 2027, terwijl wordt gewerkt aan een permanente regeling. Stand van zaken augustus 2026. Turboliquidatie is daarmee terecht geen manier om schulden te laten verdampen, en onzorgvuldig gebruik kan de bestuurder persoonlijk raken. Wij beoordelen vooraf of de route in jouw situatie verdedigbaar is.

Een opzegging komt meestal met een korte termijn en voelt definitief. Dat is het zelden. Ook een bank die jarenlang tevreden was, moet een opzegging kunnen onderbouwen en een redelijke termijn gunnen om te herfinancieren. Wij hebben dit onderhandeld voor ondernemers die tot dat moment als modelklant golden en bij de eerste tegenslag alsnog werden opgezegd. Naast de bank speelt daarbij vrijwel altijd de accountant een rol, omdat de going-concernveronderstelling in de jaarrekening samenhangt met de vraag of de financiering rondkomt. Die twee gesprekken moet je in samenhang voeren en niet na elkaar. Dat leverde ruimere termijnen op en uiteindelijk een geslaagde herfinanciering.

Eerder dan de meeste bestuurders doen. Zolang er nog tijd en liquiditeit is, zijn er alternatieven en is er onderhandelingsruimte. Beide verdwijnen naarmate het traject vordert. Te lang doorgaan raakt bovendien je eigen positie. Vanaf het moment dat duidelijk is dat verplichtingen niet meer kunnen worden nagekomen, wordt de vraag relevant of je nog nieuwe verplichtingen mocht aangaan. Dat is een van de meest voorkomende grondslagen voor bestuurdersaansprakelijkheid.